Als Joke Koning en Diny de Haan over hun werk praten, komt één boodschap steeds terug: blijf met elkaar in gesprek. Joke, verpleegkundige op de crisisafdeling, en Diny, projectmedewerker en coördinator agressiepreventie, hebben samen tientallen jaren ervaring binnen GGZ Friesland.

“Als je kleine problemen bespreekt, blijven ze klein,” zegt Joke. “Doe je niets, dan groeien ze en heb je grotere oplossingen nodig.” Volgens haar voorkomt op tijd praten dat klachten verergeren. Diny ziet daarnaast dat schaamte nog vaak een rol speelt. “Op mentale problemen zit nog een stigma. Mensen houden het voor zichzelf, terwijl een gesprek juist helpt. Iemand voelt zich gezien en gehoord, en merkt dat hij of zij niet de enige is.” 

Een gesprek aangaan, begint vaak bij het herkennen van signalen.  

Joke: “Mensen kunnen zich terugtrekken of anders gaan praten. Soms zijn ze moeilijker te volgen.” Diny vult aan dat de signalen vaak klein en subtiel zijn: minder goed slapen of eten, afspraken afzeggen, minder contact zoeken of negatief denken. “Bij jongeren zie je bijvoorbeeld ook schoolverzuim of het verbergen van gedrag. In de basis gaat het vaak om veranderingen in eten, slapen en sociaal contact.”

Volgens Joke hoeft het niet ingewikkeld te zijn. “Vraag niet alleen ‘hoe gaat het?’, maar: ‘hoe gaat het echt?’ Dat maakt vaak al een verschil.” Het helpt om je aanpak af te stemmen op de ander. Bij bekenden kun je directer zijn, bij iemand die je minder goed kent juist wat voorzichtiger. 

Toch vinden veel mensen het lastig om dan het gesprek aan te gaan.

Volgens Diny begint het bij aandacht. “Neem de tijd en kies een rustige plek. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik maak me zorgen om je’ of ‘Ik merk dat het anders met je gaat’.” Het belangrijkste is dat iemand zich veilig voelt om iets te delen. “Luister echt, zonder oordeel.” 

Ook in lastige situaties is het belangrijk om rustig te blijven.  

En je eigen veiligheid in de gaten te houden. Zoals bijvoorbeeld bij onbegrepen gedrag op straat. Joke: “Soms is een normaal gesprek niet mogelijk. Dan is het belangrijk om afstand te houden en hulp in te schakelen.” Diny benadrukt dat je als omstander niet alles hoeft op te lossen. “Je kunt vragen of je iemand kunt bellen, maar schat altijd in hoe veilig de situatie is. Bij twijfel: schakel professionele hulp in.” 

Tijdens lezingen geven Joke en Diny praktische handvatten om het gesprek aan te gaan. Deelnemer leren signalen herkennen en ontdekken hoe ze die eerste stap kunnen zetten. Het doel is duidelijk: mensen helpen om zich zekerder te voelen en écht iets te doen. Of zoals zij het zelf zeggen: durf te vragen “Hoe gaat het nu écht met je?”