GGZ Friesland Logo

Zoekformulier

Zoeken

Hoofdnavigatie

Hoofdnavigatie:


Kruimelpad

Op hierarchische volgorde, het laatste element is de huidige pagina


Zeer angstig en onzeker gedrag

Mensen die in het dagelijks leven zeer angstig en onzeker zijn, kunnen een persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen. Onder deze groep vallen drie persoonlijkheidsstoornissen:

Afhankelijke persoonlijkheidsstoornis (APS)

Mensen zijn van nature sociaal. Het alleen zijn en het nemen van eigen beslissingen is voor veel mensen niet gemakkelijk, maar voor sommige mensen is het extra moeilijk. Deze mensen zijn op zoek naar een rots in de branding: één persoon die voor hen kan zorgen en voldoende aandacht aan hen geeft. Niet omdat ze dit zelf niet kunnen, maar omdat ze teveel twijfelen aan hun eigen capaciteiten. Herkent u zich hierin? Dan kan het zijn dat u een afhankelijke persoonlijkheidsstoornis (APS) heeft.

U bent erg afhankelijk van anderen en waarschijnlijk heeft u weinig zelfvetrouwen. U vindt het lastig om beslissingen te nemen en kunt moeite hebben om alleen te zijn. Daarom kan het zijn dat u vaak relaties aangaat en u vastklampt aan de 'sterkere' persoon in de relatie. Waarschijnlijk gaat deze relatie voor alles, bent u bereid heel ver te gaan voor deze persoon en cijfert uzelf weg. U twijfelt vaak aan uw eigen kunnen en bewondert anderen om hun competenties.

Er kunnen meerdere redenen zijn waardoor u afhankelijk gedrag vertoont. Biologische factoren kunnen een rol spelen. Sommige onderzoeken wijzen uit dat de stoornis erfelijk kan zijn. Sommige mensen hebben ook meer aanleg voor angstig en somber gedrag dan anderen. Ook dat is erfelijk bepaald. Ook de omgeving waarin u bent grootgebracht kan een rol spelen. Misschien hadden uw ouders een overbeschermende of aanklampende opstelling. Of werd uw afhankelijke gedrag beloond en kreeg u negatieve reacties als u zelf iets wilde ondernemen. Verder kunnen ingrijpende ziektes in de vroege jeugd van invloed zijn. Ook kan het zijn dat u een assertievere broer of zus had waardoor u eerder in de rol van ‘het zwakkere kind' kwam. Daarnaast kan uw huidige woonsituatie invloed hebben op het ontstaan van de persoonlijkheidsstoornis. Mensen die alleen wonen of gescheiden zijn hebben twee keer zoveel kans op het ontstaan van APS dan mensen die samenwonen of getrouwd zijn.

Dwangmatige persoonlijkheidsstoornis (OCPS)

Bij sommige mensen draait alles om details: alles moet tot in de puntjes toe perfect zijn. Zij houden van ordening en stellen hoge eisen aan zichzelf. Vaak vergt deze perfectionistische houding veel tijd, waardoor u bijvoorbeeld eerder werk doet in uw eigen tijd. Als u uw prestaties nooit 'goed genoeg' vindt, kan het zijn dat u een dwangmatige persoonlijkheidsstoornis heeft. Ook wel Obsessief-compulsieve persoonlijkheidsstoornis (OCPS) genoemd.

U bent extreem perfectionistisch. Dit uit zich vaak ook in het willen ordenen: alles moet volgens vaste regels en schema's waar niet vanaf mag worden geweken. Ook over moraal, ethiek en waarden valt lastig met u te discussiëren; het is zwart of wit. Uw starre houding maakt het voor uzelf moeilijk om met anderen samen te werken. U weet vaak niet of u op uzelf of op anderen moeten vertrouwen. U kunt de indruk wekken heel zelfstandig te zijn, terwijl u misschien voortdurend piekert over hoe anderen over u oordelen.

Bij het ontstaan van de stoornis speelt opvoeding een belangrijke rol. Vaak blijken mensen met deze stoornis een opvoeding te hebben gehad, waarbij de ouders zich negatief opstelden tegenover hun kinderen en een sterke nadruk op presteren legden. Ook een afstandelijke, kritische of strenge opstelling van de ouders kan de kans vergroten. Wellicht was er weinig ruimte voor flexibiliteit en speelsheid en lag de nadruk vooral op verantwoordelijkheidsgevoel. Daarnaast kan het zijn dat u succesvol wilt zijn en 'alsmaar doorgaat', waardoor het dwangmatig gericht zijn op presteren en perfectie versterkt wordt.

Ontwijkende persoonlijkheidsstoornis (OPS)

Sommige mensen zijn erg angstig voor afwijzing en kritiek. Deze angst kan leiden tot extreme verlegenheid en het ontwijken van persoonlijke contacten. Voor de buitenwereld worden deze mensen soms als heel erg verlegen gezien. Zelf zien ze ook dat ze grote moeite hebben om relaties aan te gaan. Terwijl er juist een grote behoefte is aan persoonlijke relaties met anderen. Herkent u zich hierin? Dan kan het zijn dat u een ontwijkende persoonlijkheidsstoornis heeft.

U ontwijkt contact met anderen zoveel mogelijk. Niet omdat u dit wilt, maar omdat ze voor u zo beangstigend zijn. U voelt zich waarschijnlijk minder waard dan een ander en vind het lastig om contact te leggen. De angst voor kritiek en afstoting wint daardoor van de wens om relaties aan te gaan. Ook zult u eerder sociale situaties vermijden en niet graag nieuwe activiteiten ondernemen. Uw eigen gedrag houdt u zelf scherp in de gaten, maar ook hoe anderen op uw gedrag reageren. Hierdoor ontstaat vaak enorme stress, waardoor u moeite kunt hebben om uit uw woorden te komen.

Een OPS komt tot uiting in de jongvolwassenheid. Het is nog niet precies duidelijk waardoor deze stoornis ontstaat. Afwijzing door ouders of leeftijdsgenoten in de kinderjaren kan een rol spelen. Mensen die van nature al erg verlegen en in zichzelf gekeerd zijn, blijken gevoeliger voor de stoornis. Ook handicaps die voor afwijzing kunnen zorgen, zoals stotteren of gezichtsafwijkingen, verhogen de kans op deze stoornis. Tenslotte kan het gepest zijn in de kinderjaren aanleiding zijn voor het ontwikkelen van deze stoornis.