GGZ Friesland Logo

Zoekformulier

Zoeken

Hoofdnavigatie

Hoofdnavigatie:


Kruimelpad

Op hierarchische volgorde, het laatste element is de huidige pagina


Vreemd en excentriek gedrag

Mensen met vreemd en excentriek gedrag leven vaak een wat teruggetrokken leven. Door hun eigenschappen kunnen ze een persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen. Onder deze groep vallen drie persoonlijkheidsstoornissen:

Paranoïde persoonlijkheidsstoornis (PPS)

Sommigen mensen hebben veel vertrouwen in de medemens, terwijl anderen juist zeer wantrouwend tegen alles en iedereen aankijken. Die achterdocht kan zelfs zover gaan dat u daar in het dagelijks leven echt last van hebt. U kunt bijvoorbeeld denken dat anderen kwaadwillig zijn en dat mensen u willen buitensluiten of bedriegen. Bent u ook continu wantrouwend en herkent u zich in het bovengeschetste beeld? Dan kan het zijn dat u een paranoïde persoonlijkheidsstoornis heeft.

Vrienden, familie en zelfs de eigen partner bekijkt u met argusogen. U vindt het moeilijk u kwetsbaar op te stellen of uw diepste angsten met iemand te delen. Het diepe wantrouwen zorgt er voor dat u achter elke opmerking van uw omgeving iets zoekt. Onschuldige grapjes ziet u al snel als belediging of kleinering. U kunt dan ook, na het horen van dit soort opmerkingen, agressief en vijandig tegen iemand uit de slof schieten. Ook kan het zijn dat u vermoedt dat uw partner vreemdgaat of op een andere manier u pijn gaat doen, zelfs als hier geen enkele aanleiding voor is. Als u echt kwaad wordt aangedaan, dan vindt u het erg moeilijk een ander te vergeven.

Bij het ontstaan van een paranoïde persoonlijkheidsstoornis speelt erfelijkheid een rol. Als u een paranoïde vader of moeder heeft, heeft u zelf ook meer kans op de persoonlijkheidsstoornis. Mensen met schizofrenie krijgen ook eerder een PPS. Als u een traumatische jeugd heeft gehad, is dat eveneens een bijdragende factor. Overmatig veel kritiek en afwijzing van een van uw ouders, stressvolle gebeurtenissen, verwaarlozing en seksueel, emotioneel en lichamelijk geweld zorgen er voor dat de persoonlijkheidsstoornis eerder bij u ontstaat. Ten slotte hebben meer mannen dan vrouwen last van een PPS.

Schizoïde persoonlijkheidsstoornis (SPS)

Sommige mensen vinden het prettig alleen te zijn. Contact wordt als overbodig gezien. Het praten over gevoelens gaat hen niet gemakkelijk af. Door de omgeving kan zo'n persoon als constant, saai en kil worden gezien. Herkent u zich hierin? Dan kan het zijn dat u een schizoïde persoonlijkheidsstoornis heeft.

Iemand met deze persoonlijkheidsstoornis voelt zich niet op zijn gemak in intieme, menselijke relaties. Het kan ook zijn dat u juist wel menselijk contact wilt, maar dit vermijdt vanwege een traumatische jeugd. Een praatje maken gaat u niet gemakkelijk af, u reageert zo kort mogelijk en oogcontact vermijdt u het liefst. U voelt zich het prettigst in een baan waarbij u zo min mogelijk contact hoeft te maken. In uw vrijetijd bent u het liefst met hobby's bezig die u helemaal alleen kunt doen. Het kan zijn dat u geen of weinig interesse hebt in seks. U kunt soms verdrietig en boos worden omdat u het gevoel heeft weinig voldoening uit het leven te halen. Deze gevoelens kunt u niet goed uiten. Ook lijkt u ongevoelig voor kritiek en bewondering van anderen.

Over de precieze oorzaak van een SPS is niet veel bekend. Enkele gebeurtenissen tijdens uw leven kunnen de kans op de stoornis vergroten. Hierbij kunt u denken aan verwaarloosde kinderen die geen enkele emotionele band opbouwen met hun ouders en deze als kil en afstandelijk ervaren. Bij dit soort kinderen kan eerder een SPS ontstaan. Als u vroeger bent blootgesteld aan seksueel, emotioneel en/of lichamelijk geweld dan kunt u ook eerder een SPS ontwikkelen.

Schizotypische persoonlijkheidsstoornissen (STPS)

De een valt meer op dan de ander. Sommigen vallen op doordat ze anders zijn dan alle anderen om hen heen. Zowel in gespreksstof, opvattingen, manier van praten als in kledingstijl. Sommige mensen hebben moeite een ander te vertrouwen en denken dat iedereen iets van ze wil. Vaak gaan ze niet om met veel mensen, maar alleen met directe familieleden. Herkent u zich in bovenstaande omschrijving? Dan kan het zijn dat u een schizotypische persoonlijkheidsstoornis heeft.

U voelt zich ongemakkelijk in het contact met anderen. Waarschijnlijk gaat u daardoor niet gauw een vriendschap aan. Andere mensen kunnen vinden dat u bizarre, onwerkelijke gedachtes heeft. U kunt ook kil overkomen, omdat u zich moeilijk kunt inleven in een ander. Misschien kleedt u zich anders dan de meesten en in een gesprek kunt u zeer gedetailleerd en onsamenhangend zijn. Het laatste komt vooral omdat u moeilijk uw aandacht ergens lang bij kunt houden. Het kan zijn dat u bijgelovig bent of denkt dat u helderziend bent. Door de stoornis die u heeft, kunt u de band met de realiteit verliezen. U kunt bijvoorbeeld denken dat iedereen u nastaart als u rustig over straat loopt. Diep van binnen weet u dat dat niet zo is, maar de angstige gevoelens zijn er vaak. Het kan ook zijn dat u af en toe psychoses doormaakt.

Bij een STPS is de communicatie in uw zenuwstelsel uit balans. Bepaalde stoffen (neurotransmitters) geven signalen door van de ene naar de andere zenuwcel. Bij u is er een overschot van de neurotransmitter dopamine, waardoor u psychotische symptomen kan vertonen. Hierbij kunt u denken aan het verminderen van uw realiteitszin. Erfelijke factoren spelen ook een grote rol bij de ontwikkeling van een STPS. Als uw vader of moeder de persoonlijkheidsstoornis heeft, dan bestaat er een grotere kans dat u het ook krijgt. Naast biologische factoren speelt ook uw omgeving een rol, (hoewel deze minder invloed heeft dan bij de meeste andere persoonlijkheidsstoornissen). Traumatische gebeurtenissen, zoals lichamelijke en seksuele mishandeling, blijken eerder voor een STPS te zorgen.